Ekranı Karart

7. Sınıf Türkçe Yazım Kuralları Konu Anlatım

9,391 kez izlendi
Favori video listeniz doludur.
Türkçede Yazım Kuralları

    “de”nin Yazımı:
    Türkçede iki türlü “de” vardır. Bunların biri bağlaç, diğeri ektir. Bağlaç olan “de” ayrı yazılır. Büyük ünlü uyumuna uyar. Ancak konuşmada sertleşme olsa bile bu durum yazıda gösterilmez. Ek olan “-de bitişik yazılır. Ünlü ve ünsüz uyumuna uyar.

    UYARI: “de” yi cümleden çıkardığımızda cümlenin anlamında bir daralma olsa da bozulma ya da değişme olmuyorsa “de” ayrı, oluyorsa bitişik yazılır.

    “ki” nin Yazımı:
    Türkçede yazılış bakımından iki “ki” vardır. Bunların biri ek, diğeri bağlaçtır. Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır, ses uyumlarına uymaz. Ek olan “-ki” iki türlüdür. Biri sıfat (yapım eki) türetir, diğeri ilgi zamiridir (çekim eki).

    UYARI: “neyinki, kiminki, neredeki, ne zamanki” sorularına yanıt veren “ki” bitişik, yanıt vermeyen “ki” ayrı yazılır.

    Not: Bağlaç olup da kalıplaştığı için bitişik yazılan birkaç “ki” vardır.
    “Sanki, halbuki, mademki, oysaki, meğerki, vs…”

    “mi”nin Yazımı:
    “mi” hangi anlamda kulanılırsa kullanılsın ayrı yazılır. Ünlü uyumlarına uyar. “mi” den sonra gelen ekler “mi” ye bitişik yazılır.

    Olumsuzluk Ekinin Yazımı:
    Olumsuzluk eki (-me) bitişik yazılır. “-yor” ekinden önce geldiğinde darlaşır.

    “ile” ve “idi, imiş, ise” nin Yazımı:
    Bu sözcükler birişik de yazılabilir. Bu durumda:
        Ünsüzle biten sözcüklerden sonra kullanıldıklarında baştaki “i” düşer. Geriye kalan bölüm ses uyumlarına uyar.
        Ünlüyle biten sözcüklerden sonra geldiğinde baştaki “i” düşer. Bunun yerine “y” koruyucu ünsüzü gelir.
    Ünlüyle Biten Eylemlerin Yazımı:
    Ünlüyle biten fiiller “-yor” ekini aldığında fiilin sonundaki ünlü darlaşır. Bu durum yazıda da gösterilir. Ancak kaynaştırma ünsüzü “y” den kaynaklanan darlaşma yazıda gösterilmez. (demek ve yemek fiilleri istisna)

    Sayıların Yazımı:
    Sayılar Yazıyla gösterildiğinde her sözcük ayrı yazılır.

    NOT 1: Rakamlardan sonra kullanılan nokta “-(i)nci” ekinin yerini tutar. Bu nedenle noktayla bu ek bir arada olmaz.

    NOT 2: Tarihlerden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır ve ünsüz uyumuna (sertleşme) uyar.
    Kısaltmaların Yazımı:
    Kısaltmalarda genellikle her sözcüğün ilk harfi alınır ve büyük yazılır. Kısaltmalardan sonra gelen ekler kesme işareti ile ayrılır, kısaltmanın okunuşuna göre yazılır.

    Büyük Harflerin Kullanımı:
        Özel adlar ve bu adlardan türeyen sözcükler büyük harfle başlar. (Kişi ad ve soyadları, hayvanlara verilen adlar, kitap, dergi, gazete, kurum, kuruluş, köy, ilçe, kasaba… adları)
        Yazı başlıkları, mektup hitapları büyük harfle başlar.
        Yön adları özel bir ada yönelikse ya da ad aktarması yoluyla o adın yerini tutuyorsa büyük harfle, sadece yön bildiriyorsa küçük harfle başlar.
        Gün ve ay adları tarih bildiriyorsa büyük harfle, bildirmiyorsa küçük harfle başlar.
        Güneş, dünya ve ay sözcükleri terim olarak kullanıldığında büyük harfle, diğer durumlarda küçük harfle başlar.
        Ünvan sıfatları lakaplar özel bir ada yönelikse büyük harfle, değilse küçük harfle başlar.
    İkilemelerin Yazımı:
    İkilemeler ayrı yazılır, bunların arasına noktalama işareti konmaz.

    Bileşik Fiillerin Yazımı:
        İsim ve yardımcı fiilden oluşan bileşik eylemler söylenirken simde bir ses düşmesi ya da türemesi olursa bitişik, hiçbir ses olayı olmazsa ayrı yazılır.
        Söze yeterlilik, süreklilik, tezlik ve yaklaşma anlamları veren kurallı bileşik fiiller her zaman bitişik yazılır.
        Anlamca kaynaşmış (deyimleşmiş) bileşik fiiller yazılır.

    Bileşik Sözcüklerin Yazımı:
    Bileşik sözcükler şu anlamlarda bitişik yazılır:
        Anlam ya da tür kayması yoluyla oluşmuşsa
        Bileşik sözcükler söylenirken herhangi bir ses olayı olmuşsa.
        Bileşik sözcük terimsel anlam kazanmışsa.

    Kesme İşaretinin Kullanımı:
        Özel adlara gelen çekim ekleri kesme işareti ile ayrılır. Yapım ekleri ayrılmaz.
        Kısaltmalara, harflere, eklere, sayılara gelen ekler kesme işareti ile ayrılır.
        Kimi sözcüklerde düşen hecelerin yerine kullanılır.
        d) “-ler” eki özel adlara geldiğinde söze “adaş” ya da “benzerleri” anlamı veriyorsa kesme işareti ile ayrılar, diğer durumlarda ayrılmaz.

NOT 1: Türkçede bitişik ve ayrı yazımla ilgili olarak karıştırılan birkaç sözcük vardır. Bunlardan “birtakım” sözcüğü belgisizlik bildiriyorsa (“bazı” anlamındaysa) bitişik, sıfat tamlaması olarak kullanılmışsa ayrı yazılır.

NOT 2: “Bugün” sözcüğü içinde bulunduğumuz zaman ya da 24 saat anlamında kullanılmışsa bitişik, geçmişteki bir günü işaret ediyorsa ayrı yazılır. “bu” sözcüğü yerine “o” yu kullanabilirsek ayrı, kullanamazsak bitişik yazılır.

Noktalama İşaretlerinin Kullanımı

    Nokta:
        Anlamca tam olan cümlelerin sonunda kullanılır.
        Cümle değeri taşıyan anlatımların sonunda kullanılır.
        Kimi kısaltmalardan sonra kullanılır.
    Virgül:
        Cümle içerisinde eş görevli sözcükleri ayırmada kullanılır
        Eş görevli söz öbekleri arasında kullanılır.
        Sıralı cümleleri ayırmada kullanılır.

        UYARI 1: Öğeleri arasına virgül girmiş sıralı cümleleri ayırmada noktalı virgül kullanılır.
        Bazı cümlelerde özneyi vurgulamak, belirtmek amacıyla kullanılır.
        Arasözlerin başında ve sonunda kısa çizgi yerine kullanılır.

        Arasöz: (Tanım) Cümleye başladıktan sonra hatırlanan, bu yüzden cümle arasına alınan ve iki virgül, iki kısa çizgi (-) ile belirtilen açıklayıcı sözlere denir.
        Yazılarda, mektuplarda seslenme sözcüklerinden sonra kullanılır.
        Tırnak içine alınmayan alıntı cümlelerden sonra kullanılır.
        Bazı cümlelerde anlam karışıklığını gidermek için kullanılır.
        “Evet, peki, hayır” gibi anlatımlardan sonra cümle devam ediyorsa virgül kullanılır.
    Noktalı Virgül:
        Öğeleri arasına virgül girmiş sıralı cümlelerde kullanılır.
        Aralarında “ama, fakat, lakin, ancak, yalnız, çünkü…” gibi bağlaçlar bulunan sıralı cümlelerde bu bağlaçlardan önce kullanılır.
        “ama, fakat, lakin…” gibi bağlaçlarla bağlanabilen, ancak yazılmayan bu bağlaçlar yerine kullanılır.
        Gruplamalarda kullanılır.
        Anlam karışıklığını gidermek amacıyla özneyi, kendinden sonra sıralanan görevdeş öğelerden ayırmada kullanılır.
    İki Nokta:
        Açıklamalarda ve sıralanacak örneklerden önce kullanılır.
        Doğrudan anlatımlarda tırnak işaretinden önce kullanılır.
        Karşılıklı konuşmalarda konuşma çizgisinden önce kullanılır.
    Üç Nokta:
        Herhangi bir nedenle tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonunda kullanılır.
        Sıralanan örneklerden sonra vb. anlamında kullanılır.
        Söylenmek istenmeyen sözlerin yerine kullanılır.
        Alıntılarda alınmayan bölümleri gösermek için kullanılır.
        Karşılıklı konuşmalarda karşıdakinin sustuğunu belirtir.
    Soru İşareti:
        Yanıt gerektiren ya da gerektirmeyen tüm soru cümlelerinin sonunda kullanılır.
        Bir bilginin şüpheyle karşılandığı veya kesin olmadığı durumlarda parantez içinde kullanılır.
    UYARI: Bir cümlede soru anlamı veren birden çok öğe varsa sadece cümle sonuna soru işareti konur.
    Ünlem İşareti:
        Ünlemlerden, ünlem cümlelerinden (tüh, hey vb…) kullanılır.
        c)Alay, küçümseme, güvensizlik, anlamı bildiren sözcük ya da cümlelerin yanına parantez içinde kullanılır.
    Kısa çizgi:
        Satır sonuna sığmayan sözcükleri ayırmada kullanılır.
        Arasözleri ayırmada kullanılır.
        Başlangıç ve bitiş gösteren tarihler arasında kullanılır.
        Dilbilgisinde kök ve ekleri belirtmede kullanılır.
        Ortaklık ilgisini belirtir.
    Tırnak İşareti:
        Alıntıların belirtilmesinde kullanılır.

        UYARI 1: Aynen alınmayan sözler tırnak içerisinde gösterilmez.

        UYARI 2: Tırnak içindeki sözler cümle değeri taşıyorsa büyük harfle başlar. Sonlarındaki noktalama işareti tırnak içinde kalır ve “tırnak” ın dışını etkilemez.
        Özel olarak belirtilen sözlerde kullanılır.
        Yazı içinde geçen yapıt adları, yazı başlıkları tırnak içine alınır.
        Eklerin ve seslerin belirtilmesinde kullanılır.
    Parantez:
        Cümle kuruluşu ile ilgili olmayıp cümlenin ya da içindeki sözcüğün anlamını açıklayıcı nitelikte bulunan sözler, sözcükler parantez içine alınır.
        Anlamdaş sözcüklerin belirtilmesinde kullanılır.
        Tiyatro eserlerinde konuşanın hareketlerinin, durumunun belirtilmesinde kullanılır.
        Yabancı özel isimlerin okunuşları parantez içinde yazılır.

comments powered by Disqus
matematik